Gửi bài viết qua email
In ra
Lưu bài viết này

Công tác tư tưởng - văn hóa trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975

Đăng lúc: Thứ ba - 28/04/2026 17:07 - Người đăng bài viết: admin

(ĐHCT) - Nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của công tác tư tưởng - văn hóa trong việc xây dựng nhân tố chính trị, tinh thần - nhân tố quyết định tạo nên sức mạnh chiến đấu, chiến thắng của quân và dân ta, Đảng ta và Quân đội ta đã tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức các hoạt động tư tưởng - văn hóa trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước cũng như trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975.

Trên chiến trường miền Nam, ngay từ ngày 23/01/1961, Ban Tuyên huấn, Trung ương Cục miền Nam đã được thành lập. Ở miền Bắc, công tác tư tưởng - văn hóa được các cấp, các ngành đẩy mạnh, với sự chủ trì của các ty, phòng, ban văn hóa. Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, các cơ quan này đã chủ trì đẩy mạnh công tác tư tưởng - văn hóa, đáp ứng các yêu cầu của các chiến dịch trong giai đoạn kết thúc chiến tranh. Với cán bộ, chiến sĩ tham gia các chiến dịch, công tác tư tưởng - văn hóa đã tập trung động viên, xây dựng quyết tâm chiến đấu cao, làm cho bộ đội đánh giá đúng tình hình địch ta, từ đó nhận rõ thời cơ chiến đấu, có quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ; lấy thắng lợi của ta và sự suy sụp của quân địch ở chiến dịch trước và ngay trong chiến dịch làm nội dung sống động, liên tục cổ vũ, động viên bộ đội, khắc phục tâm trạng băn khoăn, thiếu tự tin, ngại ác liệt, hy sinh trước giờ chiến thắng.

Những nhà thơ, nhạc sĩ, hoạ sĩ, nghệ sĩ tài năng
đi khắp các chiến trường.

Đảng và Quân đôi ta đã tập hợp được một đội ngũ đông đảo những nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ, họa sĩ, nghệ sĩ tài năng toả đi khắp các chiến trường, vừa chiến đấu, vừa tham gia tuyên truyền, cổ động xây dựng và củng cố niềm tin tất thắng cho bộ đội giải phóng và đồng bào miền Nam. Trong hàng ngũ quân giải phóng tham gia các chiến dịch, một bộ phận lớn là những sinh viên, trí thức xếp bút nghiên lên đường chiến đấu. Họ vừa là những chiến sĩ dũng cảm, đồng thời cũng là những người có trí tuệ và khả năng thuyết phục, cảm hóa tốt. Những chiến sĩ này vừa là lực lượng tham gia tuyên truyền, cổ vũ tinh thần chiến đấu của các đơn vị, đồng thời cũng làm nòng cốt để thực hiện chức năng đội quân công tác, tuyên truyền, vận động nhân dân các vùng mới được giải phóng đạt hiệu quả cao.
Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, ta đã tích cực thông tin về thắng lợi của quân và dân ta trên khắp các chiến trường; khơi dậy và phát huy cao độ những giá trị tinh thần của dân tộc Việt Nam, tinh thần yêu nước, dốc toàn lực cho cuộc quyết chiến chiến lược cuối cùng, thống nhất đất nước. Trong đó, ta tập trung động viên miền Bắc tiếp tục phát huy cao độ vai trò của hậu phương lớn, chi viện sức người, sức của cho các đoàn quân nam tiến; động viên đồng bào miền Nam nhất tề nổi dậy, phối hợp với những cánh quân chủ lực giải phóng từng địa phương, từng bộ phận tiến tới giải phóng hoàn toàn miền Nam.
Các hình thức giáo dục, tuyên truyền, cổ động được tiến hành hết sức đa dạng, phong phú, linh hoạt và sáng tạo. Trong tuyên truyền miệng, việc quán triệt một nghị quyết, một nhiệm vụ chiến đấu có khi tổ chức đơn giản, ngắn ngày, vừa hành quân vừa sinh hoạt, người đi trước nói với người đi sau, quần chúng tuyên truyền cho quần chúng. Trong các đoàn quân tiến vào giải phóng miền Nam và các lực lượng vũ trang hoạt động bí mật tại địa phương hoặc nội đô Sài Gòn, nội dung tuyên truyền được đi vào bộ đội và quần chúng bằng phương pháp “rễ chuỗi”. Đây là hệ thống tuyên truyền theo kiểu “rỉ tai”, từ cấp trên lan tỏa xuống cấp dưới và đến từng cá nhân giống như từ rễ cái đến các rễ chùm, rễ nhánh. Nhờ hệ thống chuỗi rễ này mà chủ trương, biện pháp đấu tranh của Đảng đi sâu vào quần chúng, nhanh chóng thống nhất hành động, tạo khí thế sục sôi, bền bỉ trong quần chúng. Với bộ đội, cũng nhờ hệ thống này, nghệ thuật tác chiến, cách đánh, thông tin về chiến thắng của quân ta, các tấm gương dũng cảm giết giặc lập công,…đã đến được với từng chiến sĩ, qua đó cổ vũ tinh thần chiến đấu cho các cánh quân.
Dưới sự chỉ đạo của Trung ương Cục miền Nam và Bộ Chỉ huy các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam, các cơ quan thông tấn, báo chí của Đảng và quân đội như: Báo Giải phóng, Thông tấn xã Giải phóng, Báo Quân Giải phóng, Tạp chí Văn nghệ Quân Giải phóng, Đài Phát thanh Giải phóng, Chương trình phát thanh Quân Giải phóng miền Nam,…đã được thành lập ngay từ rất sớm trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Trong Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, lực lượng báo chí đã bám sát các chiến trường, thông tin nhanh nhạy và cập nhật, vừa cổ vũ tinh thần chiến đấu của bộ đội giải phóng và nhân dân miền Nam, vừa kịp thời định hướng tư tưởng cho cả nước xung quanh những chỉ đạo chiến lược của Trung ương Đảng.
Bên cạnh đó, trên lĩnh vực văn hóa, văn nghệ, nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật xuất sắc đã ra đời trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ cứu nước nói chung và trước, trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 nói riêng. Có thể nói, chính khí thế sục sôi của khát vọng thống nhất đất nước thời gian này đã trở thành cảm hứng lớn lao để làm nên những thành tựu nổi bật của văn học, nghệ thuật, tạo nên những cột mốc khó có thể vượt qua của nền văn học, nghệ thuật Việt Nam sau này.
Như vậy, công tác tư tưởng - văn hóa chính là phương thức chủ yếu để xây dựng nên nhân tố chính trị, tinh thần, nền tảng của sức mạnh quyết chiến, quyết thắng của quân và dân ta trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975.

Tác giả bài viết: Đại tá, PGS, TS Nguyễn Minh Cường/Khoa Tư tưởng Hồ Chí Minh.