Hưởng ứng Ngày môi trường thế giới 05/6: Tiết kiệm thực phẩm - Hành động nhỏ, thay đổi lớn

Hưởng ứng Ngày môi trường thế giới 05/6: Tiết kiệm thực phẩm - Hành động nhỏ, thay đổi lớn
       Dường như là một nghịch lý khó thay đổi, đồng hành với sự nghèo đói vẫn diễn ra hàng ngày, hàng giờ là sự lãng phí đã khiến cho 1,3 tỉ tấn lương thực, thực phẩm bị bỏ vào thùng rác; trong khi đó, “cứ 7 người lại có 1 người bị đói và hàng ngày có tới hơn 20.000 trẻ em dưới 5 tuổi bị chết vì đói” (theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc - FAO). Bên cạnh đó, thói quen ăn uống thừa mứa, thiếu khoa học đã làm cho 1 tỉ người mắc bệnh thừa cân, 350 triệu người bị mắc bệnh tiểu đường. Không chỉ dừng lại ở vấn đề xã hội, sự lãng phí còn “góp phần” huỷ hoại môi trường sống. Quá trình sản xuất, vận chuyển, tiêu thụ và thải bỏ lương thực, thực phẩm đã làm suy thoái hơn 20% đất canh tác, 30% rừng và 10% đồng cỏ; thu hẹp 9% nguồn nước ngọt, 30% trữ lượng cá biển đang bị khai thác quá mức, việc phát sinh các khí CH4 và CO2 từ rác thải hữu cơ đã góp phần không nhỏ gây hiệu ứng nhà kính toàn cầu. 

Lôgô Ngày Môi trường thế giới năm 2013
          Cũng chính bởi lý do trên, Liên Hợp quốc đã lựa chọn chủ đề của Ngày Môi trường thế giới 5/6/2013 là: “Hãy nghĩ về môi trường trước khi tiêu thụ thực phẩm” (Think.Eat.Save). Đây chính là hồi chuông cảnh tỉnh cho tất cả mọi người trên toàn thế giới về sự lãng phí trong ăn uống. Theo thống kê của FAO: hàng năm, các nước phát triển để thất thoát 670 triệu tấn lương thực, thực phẩm, còn ở các nước Châu Á là 630 triệu tấn. Lượng thực phẩm lãng phí này có thể đủ dùng cho 380 triệu người đang bị đói trên thế giới mà không cần tiêu thụ thêm nước, tài nguyên, điện và điều đó cũng đồng nghĩa với việc không gây thêm những tác động tiêu cực tới môi trường. Nhưng nghịch lý này vẫn đã và đang xảy ra. Bên cạnh việc thất thoát trong thu hoạch, vận chuyển và tuyển lựa thì hành vi thiếu trách nhiệm của người tiêu dùng cũng là nguyên nhân quyết định gây ra tình trạng lãng phí lương thực, thực phẩm.  
          Đối với nước ta, mặc dù đứng thứ hai về xuất khẩu gạo trên thế giới, nhưng tình trạng nghèo đói vẫn còn chiếm 20,7 % (năm 2012). Hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới 5/6/2013, Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Uỷ ban Nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế sẽ tổ chức nhiều hoạt động sôi nổi từ 4 - 5/6/2013 tại thành phố Huế.
         Chiến lược sản xuất và tiêu dùng bền vững cũng là một giải pháp được Việt Nam áp dụng, chắc chắn sẽ tạo ra những chuyển biến tích cực. Trong Chiến lược này, việc sử dụng sản phẩm một cách khoa học, tiết kiệm, đồng thời áp dụng các nguyên tắc xử lý, thải bỏ lương thực, thực phẩm thừa, rác thải thực phẩm sau sử dụng là yếu tố quyết định tạo nên sự thành công của chiến lược này. Chỉ cần “mỗi ngày chúng ta tiết kiệm 5 % thức ăn thì có thể cứu được mạng sống của hơn 4 triệu người nghèo đói mà không phải sử dụng thêm tài nguyên, năng lượng” (theo Quĩ Quốc tế bảo vệ thiên nhiên). Tiết kiệm 5% thức ăn mỗi ngày, đó có thể là giảm bớt việc đổ đi một bát cơm thừa, là việc kiểm tra tủ lạnh trước khi đi chợ, là việc lập thực đơn khoa học cho các bữa ăn, hoặc thậm chí chỉ đơn giản là mua hoa quả mùa nào thức nấy, vừa giúp tiết kiệm chi phí vừa đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
        Hẳn ít ai biết được, để có 1 kg thịt bò chế biến thành món xào hấp dẫn, con người đã phải sử dụng 15.340 lít nước (bao gồm cả lượng nước “ảo” được dùng trong chuỗi thức ăn mà con bò sử dụng), để có được 1 kg gạo nấu thành một nồi cơm thơm dẻo, con người đã sử dụng 3.400 lít nước, đó là chưa kể đến những thứ đi kèm như gia vị, cà chua, tỏi, hành, dầu ăn... để nấu được một bữa cơm hoàn chỉnh. Chắc hẳn khi thưởng thức một tách cà phê đậm đà, béo ngậy, chúng ta không hề biết rằng, trái đất đã phải hy sinh 140 lít nước... Bên cạnh việc phát sinh nhiều rác thải trong sơ chế, nấu nướng, thì kèm theo đó là lượng lớn túi nilon dùng để bọc, gói thực phẩm, và một lượng lớn khí CO, CO2. Theo tính toán của các nhà khoa học, khi tiêu tốn 1 kWh điện nghĩa là chúng ta đã làm phát sinh 1 kg CO2 (đối với nhà máy nhiệt điện sản xuất điện bằng than), nếu sử dụng lãng phí 01 kg than, tức là bạn đã góp phần đưa thêm 1,83 kg CO2 vào bầu khí quyển. Vậy chẳng có lý do gì để chúng ta tự cho bản thân mình quyền lãng phí thức ăn, khi lãng phí cũng là “một tội ác”.
        Tiết kiệm còn là việc bảo quản đồ ăn không sử dụng hết, hay san sẻ chúng cho những người nghèo đói. Đã có rất nhiều câu chuyện về những tấm lòng nhân ái, những nghĩa cử cao đẹp ở rất gần chúng ta: Đó là câu chuyện của chàng trai có tấm lòng nhân ái Nguyễn Thành Trung, 24 tuổi với suất cơm miễn phí cho các bệnh nhân nghèo, quán cơm của ông lão 73 tuổi ở Thành phố Hồ Chí Minh, quán “Ơ... phở gà” của chị chủ quán nhân hậu ở phường Khương Trung, quận Thanh Xuân - Hà Nội, sẵn sàng phục vụ miễn phí cho người nghèo vào các ngày Chủ nhật.
        Vẫn còn rất nhiều, rất nhiều những tấm lòng nhân ái như vậy mà cái thừa của người no đủ, mới bù đắp được phần nào cái thiếu của những mảnh đời bất hạnh. Những việc làm đầy ý nghĩa này buộc mỗi chúng ta phải suy nghĩ và hành động. Chỉ cần trước khi tổ chức hay đặt tiệc ở nhà hàng, mỗi chúng ta đừng quên hình ảnh 7 đứa trẻ mồ côi đang phải sống lay lắt nhờ nồi cháo loãng ở Hương Sơn - Hà Tĩnh, khi thấy ngao ngán với những món ăn không hợp khẩu vị, hãy nghĩ đến hình ảnh những em bé Châu Phi với đôi mắt đờ đẫn và đôi chân đã không còn đủ sức để bước đến trạm cứu đói..., chắc chắn, chúng ta sẽ không thấy khó khăn khi “tiết kiệm 5 % thức ăn” mỗi ngày, để cứu lấy người nghèo, cứu lấy trái đất. Hơn nữa, tiết kiệm thực phẩm cũng chính là một trong những việc làm thiết thực nhất hưởng ứng việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, bởi Bác Hồ chính là tấm gương sáng ngời về đức tính giản dị, tiết kiệm.
        Hành động nhỏ là những gì mà bất cứ ai trong chúng ta đều có thể thực hiện được để tạo nên những Thay đổi lớn, để sự bất công giữa sự xa hoa và cảnh đói khổ lầm than không còn hiện hữu trên trái đất này, và sâu xa hơn là mỗi chúng ta đang chung tay với thế giới trong hành trình cứu lấy trái đất của toàn nhân loại./.

Tác giả bài viết: Th.S Ngô Thị Thuỳ Trang - Phòng KHCN&MT