Gửi bài viết qua email
In ra
Lưu bài viết này

Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không”- Sự hội tụ và phát huy những giá trị văn hoá Việt Nam

Đăng lúc: Thứ năm - 25/12/2025 11:14 - Người đăng bài viết: admin

(ĐHCT) - Trong những ngày tháng 12 này, chúng ta cùng nhớ về Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” đánh bại cuộc tập kích đường không chiến lược chủ yếu bằng máy bay B-52 của đế quốc Mỹ vào Thủ đô Hà Nội, Hải Phòng và một số mục tiêu quan trọng khác ở miền Bắc cuối tháng 12/1972. Có thể khẳng định, chính những giá trị văn hóa Việt Nam là nền tảng, cội nguồn làm nên chiến thắng có ý nghĩa quyết định, buộc Mỹ phải ký Hiệp định Paris, chấm dứt sự hiện diện trên chiến trường Việt Nam. Chiến thắng đó là sự hội tụ và phát huy những giá trị văn hóa Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh, thể hiện trên những phương diện sau:

Một là, sự hội tụ của giá trị văn hóa giữ nước. Văn hóa giữ nước của dân tộc Việt Nam được hình thành và phát triển từ khi cha ông ta bắt đầu dựng nước đã luôn phải chống lại sự xâm lăng, đồng hóa của các thế lực ngoại bang; là sợi chỉ đỏ xuyên suốt các thế hệ, trở thành những câu phương ngôn từ sâu trong tâm khảm con dân đất Việt: “Nước mất - nhà tan”, “giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh”, v.v. Cũng chính văn hóa giữ nước là nguồn cội để hình thành nên nghệ thuật chiến tranh nhân dân Việt Nam bảo vệ Tổ quốc. Tính cố kết cộng đồng trong văn hóa làng xã Việt Nam là cơ sở của văn hóa giữ nước; đồng thời, cũng là cơ sở để ta xây dựng lực lượng phòng không, không quân trong thế trận chiến tranh nhân dân trên mặt trận đối không, gồm: không quân, tên lửa, pháo cao xạ, súng máy phòng không, súng bộ binh của các lực lượng dân quân, tự vệ,… tạo thành lưới lửa phòng không dày đặc, nhiều tầng, nhiều lớp, đánh địch từ xa đến gần, tập trung hỏa lực tiêu diệt máy bay địch. Mỗi khi các sân bay của ta bị đánh hỏng, phát huy thế trận chiến tranh nhân dân, lực lượng quân, dân tại chỗ kịp thời khôi phục lại, tạo điều kiện để Không quân ta xuất kích chiến đấu cùng với các lực lượng khác. Bên cạnh đó, việc huy động sức mạnh tổng hợp của thế trận phòng không nhân dân đối phó với những thủ đoạn nham hiểm của địch tại các địa bàn trọng yếu ở trong và các vùng lân cận Hà Nội, Hải Phòng đã góp sức cho thắng lợi của cuộc chiến đấu 12 ngày đêm cuối năm 1972.
Hai là, sự khẳng định của văn hóa chiến thắng. Trong lịch sử chống giặc ngoại xâm, dân tộc Việt Nam luôn phải đương đầu với kẻ thù mạnh hơn gấp bội nếu xét riêng về tiềm lực kinh tế, quân sự. Tuy nhiên, quân và dân ta trải qua các triều đại phong kiến đến thời đại Hồ Chí Minh luôn biết cách dùng sức mạnh chính trị tinh thần để nhân lên sức mạnh quân sự, qua đó giành thắng lợi cuối cùng. Tất cả góp phần hình thành nên văn hóa chiến thắng của dân tộc Việt Nam, được biểu hiện ở tinh thần “quyết chiến, quyết thắng”, ở niềm tin tất thắng. Và niềm tin ấy, giá trị văn hóa ấy được thể hiện ở tinh thần dám đánh, biết đánh và quyết đánh thắng của quân và dân ta trước cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay B-52 của đế quốc Mỹ, loại vũ khí được quảng cáo là “bất khả xâm phạm”, “không thể bị bắn rơi bởi bất cứ vũ khí nào của đối phương”. Cũng nhờ có văn hóa chiến thắng làm căn cước, quân và dân ta đã chuẩn bị một cách tích cực, chủ động cho chiến đấu và giành chiến thắng. Niềm tin chiến thắng cũng giúp cho phái đoàn ngoại giao của ta luôn vững vàng, kiên định với mục tiêu, sách lược của mình trước những tuyên bố ngạo mạn “đưa miền Bắc Việt Nam trở về thời đồ đá” của đế quốc Mỹ. Để rồi, Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” năm 1972 tiếp tục là sự khẳng định giá trị trường tồn văn hóa chiến thắng của dân tộc Việt Nam.
Ba là, phát huy phẩm chất, cốt cách con người Việt Nam dũng cảm, kiên cường, bất khuất, chí nghĩa, chí tình, tương thân, tương ái. Con người Việt Nam - chủ thể sáng tạo ra nền văn hóa, với những đức tính quý báu của mình chính là nguồn sức mạnh vĩ đại làm nên mọi chiến thắng trong các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm. Trong Chiến dịch phòng không 12 ngày đêm cuối năm 1972 chống lại cuộc tập kích đường không chiến lược của đế quốc Mỹ, những phẩm chất tiêu biểu ấy lại được phát huy tối đa. Dưới màn bom đạn khủng khiếp của kẻ thù, quân dân Hà Nội, Hải Phòng vẫn kiên cường bất khuất, nén đau thương, mất mát để chắc tay súng trên từng trận địa phòng không, từng chiến hào. Sau mỗi đợt đánh phá của không quân Mỹ, người Hà Nội tương trợ, giúp đỡ nhau gượng dậy khắc phục những đau thương, mất mát và hỗ trợ lực lượng Phòng không củng cố trận địa. Nhân dân các tỉnh lân cận giang rộng vòng tay đón người dân Hà Nội, Hải Phòng về sơ tán trong sự tương thân, tương ái của nghĩa đồng bào. Đây chính là động lực quan trọng để quân và dân ta vượt qua thử thách cam go trong mưa bom, bão đạn. Tính quả cảm, kiên cường, bất khuất của người Việt Nam được thể hiện đậm nét trong quyết tâm của liệt sĩ, phi công, Anh hùng lực lượng vũ trang Vũ Xuân Thiều khi cùng chiếc máy bay MIG-21 của mình biến thành quả đạn thứ ba lao vào hạ gục B-52 của giặc Mỹ.
Bốn là, phát huy sức mạnh của văn học nghệ thuật trong cổ vũ tinh thần quyết chiến, quyết thắng. Chúng ta đã luôn coi trọng việc xây dựng nhân tố chính trị - tinh thần cho quân và dân miền Bắc, coi đây là nhân tố quyết định làm nên chiến thắng trước kẻ thù và văn học nghệ thuật đã góp phần đắc lực cho công tác giáo dục, tuyên truyền, cổ vũ quyết tâm chiến đấu. Đêm 27/12/1972, nhạc sĩ Phạm Tuyên viết ca khúc “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” tiên liệu chiến thắng sánh ngang chiến thắng Điện Biên Phủ lịch sử kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Pháp năm 1954. Nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật của các văn nghệ sĩ cách mạng ra đời ngay trên trận địa khắc họa cuộc chiến đấu anh dũng của quân và dân miền Bắc đã làm lay động dư luận quốc tế và nhân loại tiến bộ, giúp cho thế giới thấy rõ tính chính nghĩa của ta và tội ác của đế quốc Mỹ xâm lược. Các họa sĩ Hà Nội tích cực tham gia vẽ những khẩu hiệu, tranh cổ động,… thể hiện tinh thần “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” trên mọi đường phố Hà Nội, góp phần quan trọng cổ vũ, động viên tinh thần kiên cường, bất khuất của quân và dân ta trên những trận địa phòng không ác liệt.
Kỷ niệm 53 năm Chiến thắng Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không, chúng ta càng tự hào về giá trị văn hoá dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ra sức phát huy những giá trị văn hoá tốt đẹp của dân tộc, đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, hiện thực hoá khát vọng xây dựng một Việt Nam hùng cường trong kỷ nguyên mới./.

Tác giả bài viết: Đại tá, PGS, TS Nguyễn Minh Cường/Khoa Tư tưởng Hồ Chí Minh