"Con người ta sẽ không hề nhỏ bé nếu mang trong mình những tình cảm tốt đẹp và ý nghĩ lớn lao...".

     Chuông báo thức khẽ kêu, Minh choàng tỉnh giấc. Theo quán tính, cậu vung chăn bật dậy. 2 giờ kém 5 phút. Nhanh quá, vừa mới đặt mình ngủ được một lát. Cậu vươn vai, khẽ rùng mình vì lạnh. Bóng đêm và sự yên lặng ngự trị trong gian nhà. Mọi người vẫn đang say ngủ. Thỉnh thoảng có tiếng nói mơ ú ớ rồi chìm vào sự tĩnh lặng của đêm tối. Minh nhướn mắt cố nhìn về phía góc phòng nơi Nam nằm. Cậu ta cũng dậy rồi, có bóng người đen lờ mờ đang lúi húi.
     2 giờ kém 3 phút. Hai đứa gặp nhau ở cửa phòng. Nam khẽ đóng lại cửa, một tiếng két khẽ kêu.
     - Đi thôi!
     Hai người lầm lũi bước đi trong đêm tối. Không ai nói với nhau lời nào. Phần vì lạnh, phần vì không muốn phá vỡ cái tĩnh mịch vô cùng của bóng đêm. Minh so cổ, thu mình vào trong chiếc áo bông, hít hà hơi ấm từ cơ thể tỏa ra để tránh cái lạnh buốt của đêm đông. Đêm về khuya, lại có thêm mưa phùn khiến cái rét càng thêm tê tái. Mấy ngọn đèn vàng vọt đứng lặng lẽ trong đêm, se sắt lại vì rét. Cả trường vẫn chìm trong giấc ngủ, chỉ có tiếng côn trùng rỉ rả. Minh nhận thấy mình vừa đi qua vị trí gác của mấy anh học viên. Tất cả đều như hóa đá, như những bức tượng đài đứng im lìm canh giấc ngủ cho đồng đội, cho mái trường thân yêu.
     Đúng 2 giờ sáng, hai đứa có mặt tại điểm gác. Đêm nay, Minh sẽ đứng ngoài, vị trí trong bốt nhường cho Nam vì chập tối cậu ta kêu đau đầu. Minh không còn nhớ đây là lần thứ bao nhiêu cậu nhận gác ca đêm dưới cổng thành này. Nhưng mỗi ca gác cậu luôn có những cảm xúc khác nhau. Ban ngày, cổng thành này luôn rộng mở, người xe qua lại, như người mẹ hiền dang cánh tay đón nhận những đứa con thân yêu. Nhưng về đêm, Thành Cổ mang một dáng vẻ trầm mặc, uy nghiêm đến kỳ lạ, nhiều khi Minh thấy có cái gì thiêng liêng huyền bí, một không khí như từ ngàn xưa đang hiện hữu nơi đây. Minh đã quen với cái mùi âm ẩm, hăng hắc của đất, của cỏ, của rêu bám trên Thành Cổ, thậm chí nhiều hôm không gác ở đây cậu thấy như thiếu một cái gì. Từ ngày nhập ngũ dưới mái trường Sĩ quan Chính trị, được đứng gác bên bức tường Thành Cổ này, Minh thấy cuộc sống của mình như một trang mới với biết bao trải nghiệm vui buồn mà cậu tin chắc rằng nó sẽ còn đi theo cậu suốt chặng đời phía trước.
     Rắc! Bộp!... Tiếng động lạ bất chợt vang lên giữa màn đêm u tịch, đánh vỡ dòng suy nghĩ của Minh. Trong khoảnh khắc ấy, cả Minh và Nam đều bất ngờ, tay nắm chắc cây súng, chăm chú quan sát và nghe ngóng. Thì ra đó là tiếng gãy của một cành cây khô và sau đó một chú rắn vô tình "nhảy dù" từ trên Thành xuống. Hai người định thần, đây không phải lần đầu tiên các cậu chứng kiến cảnh tượng này, nhất là những khi gác đêm lại vào những ngày có mưa. Minh còn nhớ lần đầu gác đêm cũng ở vị trí này, hôm ấy là một đêm mùa hè oi nóng, ngột ngạt. Trận mưa đêm bất ngờ đổ xuống như gột sạch bụi bặm và cái oi nồng của không gian. Minh đang thả hồn vào những giọt mưa thì giật bắn mình khi có một chú rắn bất ngờ rơi từ trên Thành xuống sát vị trí của mình. Minh sợ hết hồn và nhất là sau đó cậu được nghe các anh chiến sĩ cũ và nhiều người khác trong trường kể chuyện về rắn Thành Cổ. Nhưng sau dần cũng quen, giờ cậu không còn "ngại" những vị khách không mời này nữa. Con rắn sau một lát nằm im bất động nghe ngóng rồi lặng lẽ trườn đi. Minh đứng im dõi theo chú rắn đang tìm đường trở về tổ ấm của mình. Cậu đoán thế bởi mọi người bảo trên cổng Thành có cả một ổ rắn cư ngụ từ lâu nhưng không ai bắt, vì chúng cũng chẳng bao giờ làm hại ai.
     Mưa vẫn lất phất bay. Càng về khuya, cái rét càng tê tái. Minh thấy nhớ nhà, nhớ bố mẹ quá. Giờ này mọi người ở nhà chắc vẫn còn ngủ say. Minh thấy thèm cái cảm giác ấm cúng khi được cuộn mình trong chăn bông và ăn ngô mẹ rang. Minh nhớ những đêm đông trước khi chìm vào giấc ngủ bao giờ cậu và thằng em út cũng chành chọe nhau giật chăn, cấu chí khiến bố mẹ phải lên tiếng. Minh nhớ. Chao ôi là nhớ! Vậy mà, Minh đã xa gia đình hơn nửa năm rồi. Qua mùa đông này, đến tết này cậu cũng sẽ không được về nhà đón tết. Thấy anh Đại đội trưởng và mọi người nói rằng đón tết trong bộ đội cũng vui lắm nhưng sao Minh vẫn thấy buồn buồn, thấy nhớ nhà quá. Chắc trời rét thế này vết thương ở chân bố lại nhức buốt lắm đây. Và cả căn bệnh viêm xoang mãn tính của mẹ nữa. Trước đây khi còn ở nhà, cậu cũng ít khi để ý tới những điều này, giờ xa nhà rồi mới thấy nhớ, thấy thương bố mẹ vô cùng. Minh tính rằng sẽ tiết kiệm tiền phụ cấp hằng tháng, đến tết sẽ gửi về mua cái đệm mới cho bố mẹ. Cái đệm ở nhà cũ lắm rồi, nhiều sáng ngủ dậy, Minh thấy mẹ khẽ nói chuyện với bố, nằm nó võng xuống nên đau lưng lắm... Tính ra số tiền cậu tích lũy cũng gần đủ rồi. Nghĩ đến điều này cậu thấy vui vui.
     Tốt nghiệp phổ thông, Minh nộp hồ sơ thi vào quân đội. Ai cũng ngạc nhiên bởi thời buổi bây giờ người ta đua nhau thi vào các trường kinh tế, ngân hàng... Các bạn trong lớp thắc mắc, Minh chỉ cười và nói rằng thích bộ đội, thích theo con đường mà cha cậu trước đây đã đi. Còn một lý do nữa, mà Minh ngại không nói ra. ấy là bởi gần đây, Minh xem thời sự, nghe đài thấy người ta nói nhiều về Biển Đông, tới quần đảo Trường Sa và những nguy cơ, hiểm họa đang rình rập đất nước. Không hiểu sao những lúc ấy, Minh thấy tim mình đập như loạn nhịp, máu trong huyết quản cứ như sôi lên, cổ họng thì bỏng rát. Một buổi chiều chủ nhật, Minh và bố ngồi câu cá ao nhà, dưới gốc ổi, nơi góc vườn. Gọi là câu nhưng mãi cũng chỉ có vài chú cá rô mắc câu. Minh cất tiếng, phá tan sự im lặng:
     - Bố, con định thi vào quân đội, Trường Sĩ quan Chính trị.
     Bố Minh vẫn ngồi im, chăm chú nhìn vào đầu phao đang nằm bất động trên mặt nước. Một lát, ông nhìn xuống cái chân trái của mình mà phần từ đầu gối trở xuống là chân giả, nén một tiếng thở dài:
     - Con đã nghĩ kỹ chưa?
     - Con nghĩ kỹ rồi bố ạ!
     Ông lại quay đi. Mắt nhìn xa xăm vào một nơi vô định. Có lẽ lúc ấy ông đang nghĩ về cái thời xa xưa khi ông cũng bằng tuổi Minh bây giờ, cũng hăm hở lên đường nhập ngũ, cầm chắc tay súng vì đất nước quê hương. Mặc dù một phần cơ thể ông đã nằm lại chiến trường biên giới năm 1979 nhưng khi nghĩ lại những ngày đã qua ông chưa bao giờ cảm thấy hối tiếc. Ông quay lại nhìn con. Minh cũng nhìn bố, im lặng chờ đợi. Thằng bé đã trưởng thành thực rồi. Ông nhận thấy điều ấy trong đôi mắt, trong cái cách nó nhìn ông.
     - Được!
     Ông chỉ nói một câu ngắn gọn ấy nhưng đối với Minh đó là cả một sự chờ đợi dài lâu. Mọi cảm xúc như vỡ òa. Hai cha con im lặng nhìn nhau, bàn tay to và thô ráp của bố nắm chặt bàn tay vẫn còn nổi mấy đường gân xanh của Minh.
     "Chóp!". Có tiếng cá đớp mồi.
     Ngày nhận giấy báo kết quả, cả trời đất như sụp đổ dưới chân Minh. Cậu choáng váng đến tê dại người. Minh thiếu một điểm. Cánh cổng trường đại học, những đoàn quân hào hùng với bước chân mạnh mẽ tất cả bỗng trở nên xa xôi, ướt nhòe trong dòng nước mắt. Minh chạy ra gốc ổi đứng khóc lặng lẽ một mình. Có lẽ lúc ấy, Minh không biết rằng bố đang đứng ở một góc xa im lặng nhìn cậu. Đây sẽ là trận chiến đầu tiên mà thằng bé phải vượt qua. Ông muốn để nó tự mình đứng dậy. Những ngày tiếp theo mới thực sự là chuỗi ngày dài thê thiết của cậu thanh niên đang hăm hở trước ngưỡng cửa cuộc đời với bao ước mơ hoài bão. Cậu đã suy nghĩ rất nhiều và quyết định sẽ ghi tên mình vào danh sách nhập ngũ của địa phương đợt này.
     Buổi trưa, sau bữa ăn, hai bố con ôm chiếu ra gốc ổi nằm nghỉ. Hương ổi thơm thoang thoảng khắp không gian. Mấy tia nắng len qua kẽ lá chiếu xuống mặt đất tạo thành những hình thù thú vị.
     - Bố, con muốn đăng ký nhập ngũ!
     Ông bố vẫn lặng im. Minh hồi hộp, tim như ngừng đập chờ câu hỏi của bố như lần trước. Nhưng, bất ngờ bố quay sang Minh:
     - Thế còn giấc mơ đại học của con thì sao?
     - Con sẽ vẫn tiếp tục ôn bố ạ. Năm sau con sẽ đỗ đại học!
     Ông bố nằm im, vờ nghe tiếng mấy con chích chòe đang chuyền cành. Vừa thương con, ông vừa lo cho nó. Nhập ngũ, rồi thì liệu nó có thể tiếp tục học ôn để năm sau thi không. Rồi còn mẹ nó nữa, chắc bà ấy sẽ không đồng ý đâu. Minh lén nhìn bố, dường như hiểu nỗi lo của ông, Minh nói:
     - Bố yên tâm, con sẽ làm được!
     Nhìn nước da con đã rám nắng sau mùa hè lao động vất vả cùng bố mẹ, thấy giọng quả quyết của con, ông bố chỉ còn biết im lặng. Nhìn ánh mắt cha lúc ấy, Minh hiểu rằng sự im lặng đó có nghĩa là bố đồng ý với quyết định của Minh. Cậu thả lỏng cơ thể, ngước nhìn lên. Qua kẽ lá, Minh thấy bầu trời cao xanh thẳm, một đám mây vàng lững thững trôi qua.
     Mặc cho những lời can ngăn của mẹ, thậm chí mẹ cậu đã khóc khi thuyết phục con, bà cũng hứa sẽ cho Minh tiền lên tỉnh ôn thi để năm sau thi đại học, Minh vẫn quyết tâm nhập ngũ. Ngày lên đường, Minh nén lòng khi bắt gặp hai hàng nước mắt mẹ lăn dài trên gò má gầy sạm. Cậu cố tìm bố trong đám đông chen lấn đang vẫy tay chào đoàn tân binh. Giữa rừng người vẫy tay ấy, Minh vẫn nhớ như in ánh mắt của bố. Đôi mắt nâu với những vết nhăn kéo dài nơi khóe mắt, ánh mắt ấm áp, bình thản đến lạ thường. Chính ánh mắt ấy đã tiếp thêm sức mạnh để Minh vững vàng trên con đường phía trước.
     Hết ca gác, Minh và Nam trở về. Mưa đã ngớt, cái lạnh cũng bớt tê tái hơn.
     Từ ngày về nhận nhiệm vụ tại Trường Sĩ quan Chính trị, cậu được giáo dục về những truyền thống tốt đẹp của Nhà trường, chính điều đó càng thổi bùng lên khát vọng một
ngày được trở thành học viên, được học tập, rèn luyện dưới mái trường này. Có lần Đại đội Vệ binh của cậu được đón Thủ trưởng Nhà trường tới thăm và động viên. Minh vẫn còn nhớ như in buổi sáng mùa thu hôm ấy. Sau khi chỉ bảo rất nhiều điều đối với các chiến sĩ trẻ, thủ trưởng đã căn dặn rằng:
     - Các đồng chí đừng nghĩ rằng mình nhỏ bé. Con người ta sẽ không hề nhỏ bé nếu mang trong mình những tình cảm tốt đẹp và ý nghĩ lớn lao. Các đồng chí hãy tin rằng, các đồng chí có một vai trò vô cùng quan trọng đối với Trường này. Các đồng chí, tôi, hay tất cả cán bộ, giảng viên, học viên, nhân viên trong Trường nếu mỗi người đều luôn có ý thức phấn đấu, rèn luyện tốt thì cả mái trường này sẽ tốt, truyền thống của Trường sẽ tiếp tục được giữ vững và tỏa sáng.
     Câu nói ấy đã thôi thúc Minh phấn đấu từng ngày. Cậu luôn cố gắng hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao, đồng thời vẫn kiên trì ôn bài sớm tối với ước mong một ngày sẽ trở thành người chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Minh cũng biết rằng chặng đường phía trước sẽ còn nhiều khó khăn nhưng Minh sẽ cố gắng. Vả lại trên chặng đường này, Minh đâu có đơn độc, bên cạnh Minh là gia đình, là bố mẹ và còn có một "gia đình lớn" khác nữa chính là mái trường thân yêu nằm trong lòng Thành Cổ này, sẽ luôn yêu thương cổ vũ và tiếp thêm sức mạnh cho Minh. Trong giấc ngủ vội, chập chờn, Minh thấy mình đang đứng trong hàng ngũ đi đều lên giảng đường trong tiếng nhạc hùng tráng buổi sớm mai...